Snaarinfo

De snaren die u voor uw instrument kiest bepalen voor een belangrijk deel de kwaliteit van het geluid. Er zijn veel verschillende snaren te koop. Voor elk instrument bestaat er een meest passende set. Om alle snaarcombinaties eerst zelf uit te proberen kost veel geld. Daarom delen we graag onze kennis en jarenlange ervaring met u.

Belangrijke tips

Op deze website vindt u een aantal praktische algemene adviezen. Ieder mens heeft eigen voorkeuren en wensen.

Telefonisch geven wij adviezen over snaren op 0575 - 512689 van woensdag t/m vrijdag tussen 10.00 en 11.00 uur . Vragen per e-mail kan ook: info@snaarwijzer.nl. Extra snaarinformatie vindt u op deze site als u op het opmerkingen icoontje in onze snarensectie klikt. Ook doen wij graag een snaaranalyse voor u.

Informatie, tips en advies over snaren

I.	Bij de aanschaf
II.	Snaartips voor viool
III.	Snaartips voor altviool
IV.	Snaartips voor cello
V.	Snaartips voor kleine instrumenten
VI.	Klankcorrectie
VII.	Opbouw van snaren
VIII.	Snaarformule
IX.	De vioolbouwer

I. Tips bij de aanschaf van snaren

1) De prijs is niet bepalend

Elk strijkinstrument is uniek! Een duurdere snaar klinkt niet per definitie beter. Goedkope snaren werken soms beter. De combinatie van de snaren en bouw van uw instrument bepalen de klank. Daarbij komt dat smaken verschillen: ieder heeft zijn eigen idee hoe zijn instrument het mooist klinkt.

Bijvoorbeeld

De vioolsnaar ‘ e gold’ van Pirastro is een milde en vriendelijke snaar. Ze klinkt op veel instrumenten beter dan de ‘e eudoxa’ (die is twee keer zo duur!).

2) Klankkleur, een kwestie van eigen voorkeur

De meeste fabrikanten schrijven hun snaren prachtige klankkarakteristieken toe. Maar dat kan voor u wel eens heel anders uitpakken. Deze aanprijzing en algemene adviezen zijn vaak te algemeen. Elk instrument is tenslotte uniek. Wat de ene speler prachtig vindt, daar heeft een ander geen goed woord voor over. Ga op zoek naar uw eigen optimale combinatie!

Voor een persoonlijk advies zie Snaaranalyse.

3) Vergeet het niet!

Er zijn zoveel verschillende soorten snaren en vele combinaties mogelijk. Heeft u een set snaren gevonden die u goed bevalt? Noteer dan de naam van de snaren en controleer via de snaarwijzertabel ook de codering en de sterkte.

4) Beperk slijtage

Snaren met een aluminiumwikkeling zijn bijzonder gevoelig voor transpiratievocht. De zouten en de hoge zuurgraad tasten de wikkeling aan. Vooral bij kinderen kunnen de snaren hierdoor sneller slijten. Wat kunt u ertegen doen?

• Was de handen voor het spelen!
• Olie regelmatig de snaar boven het toetsgedeelte licht in met een niet-drogende olie bijv. babyolie of amandelolie.
• ‘d’ vioolsnaren zijn vaak ook verkrijgbaar met een wikkeling van zilver; deze snaren zijn goed bestand tegen transpirerende handen.
• ‘a’ snaren met een zilveren wikkeling bestaan niet (zie VIII. Snaarformule). Een wikkeling van titanium of chroomstaal is een goede vervanging.

5) Het behoud van uw snaren

Waarop moet u letten en wat kunt u doen?

• De snaren moeten soepel in de groef bij de kam en het bovenste kielhoutje glijden
• Vermijd extra weerstand, slecht gevormde kuiltjes en scherpe randen
• Snaren die te strak tegen de wand van het schroevenkastje gewonden zijn, kunnen gemakkelijk breken
• De snaren mogen elkaar onderling niet raken!
• Breng zo nu en dan een streepje grafiet (2B potlood) in de groeven aan

II. Snaartips voor viool

1) Populairste snaar

‘Dominant’ is een populair merk. Maar niet iedereen vindt het karakteristieke geluid van deze snaren even mooi. Daarom kunt u natuurlijk verder kijken.

Bijvoorbeeld

Wilt u de voordelen van een kunststofsnaar maar toch de warmte horen van een darmsnaar – dan raden wij de ‘crystal’ of de iets duurdere ‘alliance’ snaren van Corelli Savarez aan. Deze zijn vooral zeer geschikt bij een te harde a!

2) Over de ‘e’ snaar

Experimenteren met ‘e’ snaren is niet duur. Als u kiest voor een complete set snaren van een merk, dan blijkt de ‘e’ snaar vaak maar matig te presteren, ook van goedklinkende merken.

Bijvoorbeeld

In onze werkplaats beginnen we meestal met een ‘e dominant’, maar voor een milder effect nemen we bijvoorbeeld de ‘Pirastro gold’ of proberen we een ‘e hill dolce’. De duurdere goudvergulde vioolsnaren ‘olive’ en ‘obligato’ van Pirastro kunnen rijk zijn aan boventonen, maar zijn soms erg hard.

3) Fluitende ‘e’ snaren

Heeft u last van een fluitende ‘e’ snaar? Probeer een ‘dolce’ snaar of de ‘non-wistling’ van Kaplan solutions.

III. Snaartips voor altviool

1) Populairste snaren

Voor altvioolsnaren wordt vaak de ‘dominant’ snaren gebruikt. De ‘a’ snaar wordt daarbij door menig speler vervangen door de ‘a dolce Jargar’ of ‘a medium crystal’ van Corelli.

2) Op zoek naar een goede ‘c’ snaar?

Als de ‘c’ altvioolsnaar wat achterblijft probeer een ‘c wolfraam’ bijvoorbeeld van Thomastik.

IV. Snaartips voor cello

1) Populairste snaar

De meeste instrumenten doen het goed met cellosnaren van het merk Jargar. Een mooie heldere snaar en relatief goedkoop.

2) Alternatieven zoeken

Qua klankkleur past de ‘a’ snaar vaak niet bij de overige drie snaren. De ‘a larsen’ is dan een goede keus. Deze is er ook in de ‘solist’ uitvoering. Beide zijn er in de sterktes dolce, medium en forte.

Bij een achterblijvende ‘g’ of ‘c’ cellosnaar – zanderig en met weinig kern – kan een wolfraam variant wonderen doen. De larsen ‘g en c’snaar en de ‘c wolfraam spirocore’ van Thomastik zijn mooi, kernachtig en spreken gemakkelijk aan.

Let op: Op sommige celli werken wolfraam snaren nooit. Al bij het aantokkelen is er een overduidelijke metaalachtige klank, ongeacht welk merk wolfraam snaar we opzetten.

V. Snaartips voor kleine instrumenten

1) Algemeen advies

Kies snaren die bij de maat van viool, altviool en cello passen. Een ¾ ‘d’ snaar op een ¼ viool klinkt gauw papperig. (Voor toelichting zie snaarformule.)

Eén maat verschil is wel te doen, zo kan een ‘d’ snaar voor ½ viool zonder al te veel kwaliteitsverlies op een ¼ viool worden gespannen.

2) Vioolsnaren

Weinig merken voeren speciale snaren voor kleine strijkinstrumenten. ‘dominant’ is onze eerste keus, ‘pro arte’ de tweede. De ‘d’ en ‘g’ snaar van Weidler, Präzision en andere goedkope staalsnaren zijn meestal futloos. Matte kleine violen kunnen met de betere staalsnaren wat forser en helderder gaan klinken.

3) Cello

‘Spirocore’ van Thomastik is een goede keus voor kleine celli. Deze snaren zijn relatief goedkoop en goed te combineren met ‘pro arte’ kunststofsnaren.
‘Dominant’ snaren zijn goede snaren, maar ze hebben een nadeel, de winding van de ‘a’ snaar is zéér gevoelig voor wrijvingsweerstand. Ze kan snel kapotgaan ook al loopt de snaar goed over het kielhoutje en de kam.

VI. Klankcorrectie

Een harde ‘a’ snaar of een matte ‘g’ snaar kan het speelplezier bederven. Een andere snaar biedt vaak uitkomst, maar welke? Er zijn veel verschillende snaren te koop.

Elk probleem vraagt om een flexibele aanpak, vaste schema’s zijn er niet. Toch komen bepaalde snaren vaker voor bij het oplossen van een probleem dan andere. Een overzicht vindt u in onderstaande tabellen.

Komt u er niet uit dan kunt u ons speciaal voor snaaradviezen telefonisch bereiken op nummer 0575-512689 van wo t/m vr tussen 10.00-11.00u of maak een afspraak voor een snaaranalyse.

Keuzeschema voor viool

E snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	gold medium	gold dolce	hill medium	hill dolce
fluiten	kaplan solutions	evah pirazzi	zyex		gunstig: dolce varianten en carbonstaal ongunstig: gladde coatings
kaal	dominant	olive/obligato	no.1 Pirastro	evah pirazzi	goud en zilver coatings of aluminium winding
dun en futloos	dominant	eudoxa	evah pirazzi	olive	forte

A snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	crystal	alliance	aricore alu.	eudoxa	evt. dolce varianten
fluiten	olive	obligato	alliance	gold	dolce varianten en chroomstalen wikkeling
korrelig	dominant	evah pirazzi	obligato alu. of chroomstaal	pro arte
donker	dominant	evah pirazzi	synoxa	tonica	winding met chroomstaal helderder dan met aluminium
dun en futloos	dominant	alliance	evah	infeld	kunststof/stalen kern, evt. in forte

D snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	crystal	alliance	aricore	eudoxa	evt. dolce varianten
korrelig	dominant	evah	obligato	pro arte
donker	dominant	evah pirazzi	synoxa	vision	winding met zilver
dun en futloos	dominant	alliance	evah	infeld	kunststof/stalen kern, evt. in forte

G snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	crystal	alliance	aricore	eudoxa	evt. dolce varianten
korrelig	dominant	evah pirazzi	obligato	spirocore wolfraam
donker	dominant	evah pirazzi	vision	vision	winding met chroomstaal
dun en futloos	dominant	alliance	evah	spirocore wolfraam	kunststof/stalen kern, evt. in forte met zilver of wolfraam

Keuzeschema voor altviool

A snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	alliance	dominant dolce	obligato	aricore	evt. dolce varianten en darmsnaren
kaal	dominant	olive	pro arte	evah pirazzi
donker	larsen	spirocore	evah pirazzi	aricore chroomstaal
dun en futloos	obligato forte	dominant forte	evah pirazzi	spirocore	forte, chroomstalen wikkeling

D snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	crystal	alliance	obligato	eudoxa	evt. dolce varianten
korrelig	dominant	evah pirazzi	obligato	spirocore	staalsnaren
donker	dominant	evah pirazzi	synoxa	tonica	winding met chroomstaal /zilver helderder dan met aluminium
dun en futloos	dominant	alliance	evah	obligato	kunststof/stalen kern, evt. in forte

G snaar

Probleem					Overige suggesties
korrelig	dominant	evah pirazzi	obligato	spirocore chrst./zilver
donker	dominant	evah pirazzi	synoxa	helicore	winding met zilver
dun en futloos	dominant	alliance	obligato	spirocore	kunststof/stalen kern, evt. in forte met zilveren of wolfraam wikkeling

C snaar

Probleem					Overige suggesties
korrelig	spirocore wolfraam	evah	obligato	dominant	evt. dolce variant
donker	dominant	evah pirazzi	spirocore zilver	synoxa	winding met zilver
dun en futloos	dominant forte	alliance	evah	spirocore wolfraam	kunststof/stalen kern, evt. in forte met zilver of wolfraam

Keuzeschema voor cello

A snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	larsen	larsen solist	aricore	pro arte	evt. dolce varianten en darmsnaren
kaal	jargar	larsen	obligato	corelli	evt. darmsnaren
donker	jargar	larsen solist	evah pirazzi	spirocore
dun en futloos	larsen forte	larsen solist forte	evah pirazzi forte	jargar forte

D snaar

Probleem					Overige suggesties
schel	larsen	larsen solist	obligato	jargar dolce	evt. dolce varianten en darmsnaren
korrelig	larsen	evah pirazzi	obligato	spirocore	evt. dolce varianten
donker	larsen solist	jargar	synoxa	evah pirazzi	winding met chroomstaal /zilver helderder dan met aluminium
dun en futloos	larsen forte	jargar forte	evah pirazzi	obligato	kunststof/stalen kern, evt. in forte

G snaar

Probleem					Overige suggesties
korrelig	larsen	jargar zilver	obligato	spirocore zilver/wolfraam
donker	larsen solist	jargar zilver	larsen kabelkern	spirocore wolfraam
dun en futloos	jargar zilver forte	larsen forte	larsen kabelk. forte	spirocore wolfraam	kunststof/stalen kern, evt. in forte met zilveren of wolfraam wikkeling

C snaar

Probleem					Overige suggesties
korrelig	larsen	spirocore wolfraam	obligato	evah pirazzi	evt. dolce variant
donker	jargar zilver	spirocore wolfraam	spirocore zilver	evah pirazzi	winding met zilver
dun en futloos	larsen forte	jargar zilver forte	spirocore wolfraam	corelli	kunststof/stalen kern, evt. in forte met zilver of wolfraam

VII. Opbouw van snaren

Een snaar is enkelvoudig of bestaat uit verschillende materialen. Om de kern is dan een winding aangebracht van een of meerdere lagen metaal.

Kern

Verwijzend naar het kernmateriaal zijn er drie soorten snaren:

1. Darmsnaren
2. Metaalsnaren
3. Kunststofsnaren

De kern is het belangrijkste onderdeel als het om klank en aanspreekbaarheid van een snaar gaat. Maar ook de metalen die voor de wikkeling gebruikt worden, de wijze van wikkelen, de isolerende materialen tussen de lagen zijn van invloed op de klankkarakteristiek.

1) Darmsnaren

De eerste strijkinstrumenten waren uitgerust met darmsnaren. Op barokinstrumenten worden ze nog vaak zonder metalen wikkeling gebruikt. In de huidige tijd worden ze vooral gebruikt door kritische bespelers - betere amateurs en professionals, maar dan met wikkelingen van aluminium, goud en zilver. Bekend zijn vooral de ‘gold’, ‘eudoxa’ en de ‘olive’van Pirastro. De darmsnaren (van schapendarm) zijn vanwege de verfijnde productiemethode prijzige snaren.

2) Metaalsnaren

De metalen snaren bestaan sinds het begin van de vorige eeuw. Ze waren goedkoper en handzamer dan de altijd problematische en duurdere darmsnaren. Vanwege de komst van de kunststofsnaren is er de afgelopen 40 jaar in de productie van de staalsnaar veel veranderd. Er is gezocht naar nieuwe metalen, andere legeringen, meer verfijnde wikkeltechnieken en afwerkingmethoden. De kern van een metalen snaar kan bestaan uit een solide draad, meerdere gevlochten draden of uit gevlochten strengen van hele dunne gebundelde staaldraadjes.

Enkele verschillen tussen darm en metaal op een rij:

Darmsnaren

• warme volle en milde klank
• spreken moeilijker aan
• dynamisch d.w.z. volgt snel de veranderende dynamiek van de strijkstok op
• inspelen is noodzakelijk
• omgevingsklimaat gevoelig
• prijzig
• houdbaarheid beperkt
• bij gebruik: korte levensduur

Staalsnaren

• forse directe doordringende klank
• spreken makkelijk aan
• direct bedrijfsklaar
• vrijwel omgevingsklimaat ongevoelig
• relatief goedkoop
• kunnen onbeperkt worden bewaard
• bij gebruik: lange levensduur

3) Kunststofsnaren

De kunststofsnaar deed zijn intrede in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Tegenwoordig zijn er veel soorten en komen er jaarlijks nieuwe bij.

De voordelen van de kunststof kern liggen tussen die van darm en metaal in: stabiel, niet het schelle van een metaalsnaar, onbeperkt houdbaar en een goede levensduur bij gebruik. Ook in prijs volgen ze de middenweg. Door steeds betere en duurdere productiemethodes halen ze echter soms ook de prijs van darmsnaren. De gebruikte kunststoffen zijn o.a. nylon, perlon, stabilon en peek.

Winding

De winding van een snaar is van groot belang voor de klank. Met verschillende metalen kan er worden gevarieerd in de dikte van snaren, maar ze hebben ook invloed op de klankkleur. De winding bestaat meestal uit verschillende lagen waarbij de buitenste laag speciaal wordt afgewerkt. De afwerking is belangrijk voor de speler. Tussenlagen - ook van kunststof - kunnen als een soort absorberende laag dienen voor ongewenste boventonen. De volgende metalen worden al of niet in combinatie verwerkt in de winding:

Aluminium, chroomstaal, goud, koper, titanium, wolfraam en zilver.

Enkele toepassingen in de praktijk

‘E’ snaren zijn soms verguld met goud of zilver. Aluminium is dé winding voor 1e en de 2e snaar voor viool, altviool en cello. Voor de lager gestemde 3e en 4e snaren wordt vaak zilver of wolfraam gebruikt. Aluminium is gevoelig voor zuurder zweet waar vooral kinderen voor de puberteit last van hebben. Chroomstaal is dan een goed alternatief voor 1e en 2e snaar.

Zilver, goud, titanium en wolfraam zijn redelijk zuurongevoelig maar vanwege hun eigenschappen kunnen ze slechts worden gebruikt voor de lagere snaren. Wolfraam is net zo zwaar als goud. Dit geeft dunnere snaren die beter aanspreekbaar zijn. Omdat wolfraam ook hard is en daardoor moeilijk te bewerken, zijn ze niet goedkoop.

Bijvoorbeeld

De kern van de 'pro arte g' cellosnaar bestaat uit circa 600 kunststof draadjes. Deze snaar kent drie windingen:

• 1e winding : aluminium
• 2e winding : wolfraam
• 3e (buitenste)winding : vlak geslepen zilver

Voor een praktische beschrijving van de klankeigenschappen van snaren zie het artikel van M. Veeze en L. Akkerman in Arco 1999 nr. 1, jaargang 23.

VIII. Snaarformule

Bent u geïnteresseerd in de eigenschappen van de snaar? Hier volgt een beknopte toelichting hoe de snaar werkt: De snaarformule:

Frequentie (aantal trillingen/sec) =

Over de frequentie

De frequentie wordt uitgedrukt in Herz (Hz). Een ‘a’ vioolsnaar wordt bijvoorbeeld gestemd op 440 Hz. De frequentie is omgekeerd evenredig met de lengte. Als u een snaar de helft korter maakt dan verdubbelt de frequentie. Ook is de frequentie recht evenredig met de wortel uit de spankracht. Hoe sterker de snaar gespannen wordt hoe hoger de toon. Verder is de frequentie omgekeerd evenredig met de wortel uit de massa (per lengte eenheid). Dat betekent dat bij meer windingen of bij het gebruik van zwaardere metalen, de toon lager wordt.

Enkele voorbeelden uit de praktijk

Bij gebrek aan een juiste ‘a’ snaar voor een ¼ viool zetten we een ‘a’ snaar voor een 4/4 viool op en stemmen naar 440 Hz. Door het verschil in klinkende snaarlengte wordt de frequentie van 440 Hz bereikt bij een lagere spanning. De snaar is te slap en zal zwak en papperig klinken.

In de productie van snaren voor kleinere instrumenten zit de grootste aanpassing in het variëren van de totale massa van de snaar. Meer materiaal wikkelen betekent dat de snaar dikker wordt. Dikke snaren spelen niet prettig o.a. doordat ze moeilijker aanspreken en niet fijn onder de vingers voelen. De oplossing: Wikkelen met andere - zwaardere – metaalsoorten. De snaar neemt dan in massa toe en blijft daarbij relatief dun.

IX. De vioolbouwer

Bent u op zoek naar instrumenten, strijkstokken en accessoires neem dan contact op met de vioolbouwer of kijk op www.vanberkumvioolbouw.nl.

Keuze

Geen instrument of strijkstok is hetzelfde! Elk instrument klinkt anders - ook eenvoudige fabrieksinstrumenten met hetzelfde serienummer. Strijkstokken moet u voelen voor balans, gewicht en souplesse. Speel en vergelijk! Bij de vioolbouwer kunt u vijf instrumenten of strijkstokken binnen uw budget op een rij leggen en daaruit de beste kiezen!

Maatwerk

Kammen snijden is specialistenwerk. Kant en klaar opgetuigde instrumenten uit de fabriek voldoen zelden. Kinsteunen zijn - zelfs met dezelfde naam - zeer verschillend. Een kinsteun is gelijk het passen van schoenen. Er zijn meer dan 25 modellen. De combinatie kinsteun/schoudersteun is erg belangrijk. Voor optimaal comfort is deskundig advies belangrijk.

Ervaring

In de praktijk worden vioolbouwers geconfronteerd met de gevolgen van een verkeerde keuze van koffers in de vorm van reparaties. Instrumenten moeten in uw koffer veilig zijn opgeborgen. Een kofferdeksel tegen de kam, een cellokrul rustend op de bodem van een kist e.d. kunnen tot grote schade leiden. Niet alle instrumenten zijn in elke kist veilig opgeborgen. Pas, meet, voel en vergelijk!

Service

De vioolbouwer is gericht op een goede service. Ook na de aanschaf van een viool. Nieuwe instrumenten ‘bewegen’ vooral in het eerste jaar. Voor het nastellen van de stapel, kam en sleutels kunt u bij hen terecht, maar gewoonlijk ook als er na aanschaf een fout in het product zou blijken te zitten.